A-G IJzerman: De fiscus mag voorbijgaan aan huwelijkse voorwaarden die in het zicht van overlijden van een van de echtgenoten zijn aangegaan.
Twee echtgenoten die in gemeenschap van goederen waren gehuwd gingen huwelijkse voorwaarden aan, waarbij de vrouw gerechtigd werd tot 90% van de gemeenschap en de man tot 10%. De man was ernstig ziek. Een paar maanden later overleed hij. Zijn weduwe was enig erfgenaam. De inspecteur merkte het aangaan van huwelijkse voorwaarden fiscaal aan als een schenking. Nu deze schenking plaatsvond binnen 180 dagen voor overlijden werd de vrouw geacht de schenking krachtens erfrecht te hebben verkregen. De inspecteur legde de vrouw een aanslag erfbelasting op. Daartegen ging de vrouw in beroep. De inspecteur kreeg het Hof aan zijn zijde voor wat betreft het beroep op fraus legis. De vrouw ging in cassatie. De A-G concludeert dat het Hof heeft mogen oordelen dat de huwelijkse voorwaarden zijn gewijzigd in het zicht van overlijden. Bij het aangaan van de huwelijkse voorwaarden was te voorzien dat de vrouw haar man zou overleven. De vrouw voerde geen reële, zakelijke motieven aan voor het aangaan van de huwelijkse voorwaarden, waardoor het fiscale motief doorslaggevend lijkt te zijn. Formeel vond geen vermogensverschuiving plaats, maar de feitelijke vermogensverschuiving was gezien de ongelijke sterftekansen zo goed als zeker. Zo’n bevoordeling in het zicht van overlijden is op één lijn te stellen met een schenking. Het aanvaarden van deze fiscale gevolgen zou ook het herhaalbaar en willekeurig ontgaan van erfbelasting mogelijk maken. Dit botst met het doel en de strekking van de wet. De A-G adviseert de Hoge Raad daarom het cassatieberoep van de vrouw ongegrond te verklaren.
Bron: Parket bij de Hoge Raad. 17 februari 2023, ECLI:NL:PHR:2023:188